Follow the leader, leader, leader...? 5 misvattingen over leiderschap

16.03.2018

Iedere voetballiefhebber kent het voorbeeld: FC. Barcelona besloot in de jaren ’70 Johan Cruijff te halen en introduceerde hem als de nieuwe leider en verlosser. Onzin zegt Jaap Boonstra, arbeids- en organisatiepsycholoog en hoogleraar Organisatiedynamiek aan ESADE Business School in Barcelona en bij Vienna University for Economics and Business. Volgens hem is één van de vijf misvattingen over leiderschap om leiders te zien als helden die de boel komen redden.

 

Misvatting 1.
Leiders zijn verlossers die het bedrijf komen redden

Bij leiders gaat het volgens Boonstra om het organiseren van teamspirit en zo vernieuwing mogelijk te maken. In dat proces stel je je als leider bescheiden op. Je bent weliswaar initiatiefnemer, maar geeft andere mensen de gelegenheid om hun nek uit te steken en positieve veranderingen tot stand te brengen.

Misvatting 2.
Leiders bekleden een toppositie

Het is een fabeltje dat echte leiders de topmannen en -vrouwen van het bedrijfsleven zijn. Een soort eenzame sterren aan de top van het bedrijfsfirmament, die met de nodige egards willen worden behandeld en niet vies zijn van overvloedige aandacht. Het tegendeel is waar, zegt de hoogleraar Organisatiekunde: ‘Leidinggeven gaat om vernieuwingen tot stand brengen en degenen die dat doen zijn vaak betrokken vrouwen en mannen, die op een rustige en informele wijze opereren met een uitgebreid netwerk binnen en buiten de organisatie. Vriendelijke ongedwongen leiders zorgen voor verspreiding van nieuwe ideeën en innovaties.’

Misvatting 3.
Je hebt leiders en volgers

‘Hoe kun je het gedrag van anderen beïnvloeden in de gewenste richting?’ Boonstra vindt deze traditionele opvatting over leidinggeven rijp voor geschiedenisboeken over management. ‘Eerder vind ik het inzicht boeiend, dat volgers effectiever zijn in hun werk, als zij zich onafhankelijk opstellen en zelf een actieve rol kiezen.’ Jaap Boonstra is ervan overtuigd dat het bij leiderschap gaat om een samenspel tussen leiders en volgers, waarbij de eerstgenoemde in veel gevallen de leiding maar beter kunnen weggeven aan anderen.

Misvatting 4.
Leiders zijn zeker van zichzelf en weten altijd een oplossing

Alleen een onnozel weet alles, schreef Erasmus duizend jaar geleden. Daarom vindt Boonstra leidinggevenden die denken alles te weten een sta-in-de-weg én een energielek voor de ideeën en bijdragen van anderen. Ze maken vooral zichzelf sterk. Echte leiders durven naar de smaak van Boonstra te twijfelen en verstaan de kunst van ‘ik weet het niet.’  Daarmee roepen ze de hulp van collega’s in en geven hen vertrouwen.

Misvatting 5.
Een leider geeft leiding aan anderen

Onzin, beweert Boonstra. Leiding geef je vooral aan jezelf. Voor leiders is het de kunst om het ego in toom te houden en geen held te willen zijn. Leiders geven volgens Boonstra leiding aan zichzelf door stil te staan bij hun levensloop. Welke mensen, gebeurtenissen en plaatsen hebben gevormd wie ze zijn? Welke overtuigingen zijn daaruit ontstaan? ‘Effectieve leiders organiseren eerlijke feedback over zichzelf. Ze vragen anderen in hun omgeving wat ze goed hebben gedaan, wat behulpzaam was, wat ze beter achterwege kunnen laten en wat ze voortaan anders kunnen doen,’ laat Boonstra noteren.

 

goed verhaal in het nieuws moet je zien volgens mij vertel ...